Trafikte yaşanan kazalarda en önemli güvencelerden biri zorunlu trafik sigortasıdır. Çünkü trafik sigortası, kusurlu aracın karşı tarafa verdiği maddi ve bedeni zararları poliçe limitleri dahilinde karşılar. Ancak kazaya sebep olan aracın trafik sigortası yoksa süreç daha karmaşık hale gelir. Türkiye Sigorta Birliği’nin açıklamasına göre trafik sigortası, kusurlu motorlu taşıtın üçüncü kişilere verdiği zararları karşılayan zorunlu bir sigortadır.
Peki, aracınıza çarpan kişinin trafik sigortası yoksa ne yapmalısınız? Bu durumda kaza yerinde atılacak doğru adımlar, hasar tazmini ve hak kaybı yaşamamak açısından büyük önem taşır.
Sigortasız Araç Kazasında İlk Ne Yapılmalı?
Kazaya karışan araçlardan birinin zorunlu trafik sigortası yoksa, tarafların kendi arasında standart maddi hasarlı kaza tespit tutanağı düzenlemesi doğru değildir. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’ne göre, kazaya karışan araçlardan herhangi birinin Türkiye’de geçerli zorunlu mali sorumluluk sigortası yoksa kaza tespit tutanağı doldurulmamalı; trafik polisi veya jandarmaya haber verilmelidir.
Bu nedenle böyle bir durumda şu adımlar izlenmelidir:
Önce can güvenliği sağlanmalı, araçlar mümkünse güvenli alana alınmadan önce farklı açılardan fotoğraf çekilmelidir. Yaralanma varsa 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır. Karşı aracın trafik sigortası olmadığını öğrenirseniz polis veya jandarma çağırılmalı ve resmi kaza raporu tutulması sağlanmalıdır. Karşı tarafın kimlik, ehliyet, ruhsat ve plaka bilgileri kaydedilmelidir. Mümkünse olay yeri, araçların konumu, hasarlı bölgeler, yol çizgileri ve trafik işaretleri fotoğraflanmalıdır.
Kendi Aranızda Tutanak Tutmak Yeterli mi?
Hayır. Araçlardan birinin trafik sigortası yoksa taraflar arasında düzenlenen standart kaza tespit tutanağı geçerli kabul edilmeyebilir. SBM’nin açıklamasında, trafik poliçesinin yürürlükte olmaması halinde tutanağın geçersiz olduğu ve böyle bir durumda şirketlerin kusur ve hasar oranlarına göre ayrıca değerlendirme yapacağı belirtilmektedir.
Bu nedenle sigortasız araçla yapılan kazalarda resmi kolluk tutanağı büyük önem taşır. İlerleyen süreçte hasar tazmini, kusur değerlendirmesi, dava veya icra takibi gibi işlemlerde bu tutanak temel belge niteliği taşıyabilir.
Güvence Hesabı Devreye Girer mi?
Sigortasız araçların neden olduğu kazalarda en çok merak edilen konulardan biri Güvence Hesabıdır. Güvence Hesabı, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ile kurulmuş, kâr amacı gütmeyen bir kurumdur. Kurumun resmi açıklamasına göre Güvence Hesabı; zorunlu sigortalar kapsamındaki bedeni zararlarda, sakatlık halinde sakatlık tazminatı, ölüm halinde ise destekten yoksun kalma tazminatı ödemektedir.
Ancak burada çok önemli bir ayrım vardır: Güvence Hesabı araç hasarını karşılamaz. Güvence Hesabı’nın kendi açıklamasında, motorlu araçlarda meydana gelen hasarlardan sorumlu olmadığı; yalnızca maluliyet ve ölüm gibi bedeni zararların talep edilebildiği belirtilmektedir.
Yani sigortasız araç size çarptıysa:
Aracınızdaki maddi hasar için doğrudan Güvence Hesabı’ndan ödeme alınamaz. Yaralanma, sakatlık veya ölüm gibi bedeni zararlar varsa Güvence Hesabı’na başvuru gündeme gelebilir. Araç hasarı için kusurlu sürücüye ve araç sahibine karşı hukuki yollara başvurulması gerekebilir.
Araç Hasarını Kim Öder?
Kazaya sebep olan aracın trafik sigortası yoksa, karşı tarafın sigorta şirketinden ödeme alma imkânı bulunmaz. Bu durumda araç hasarı için temel sorumluluk, kazada kusurlu olan sürücüye ve şartlara göre araç işletenine / sahibine ait olabilir.
Eğer sizin kasko sigortanız varsa, poliçe şartlarınıza göre kendi sigorta şirketiniz üzerinden hasar dosyası açabilirsiniz. Kasko sigortası genel olarak sigortalı araca gelen zararlar için devreye giren bir teminattır; kapsam, muafiyet, hasarsızlık indirimi etkisi ve özel şartlar poliçeye göre değişir. Bu nedenle böyle bir kazada ilk yapılması gerekenlerden biri, kendi sigorta danışmanınız veya sigorta şirketinizle görüşerek kasko dosyası açılıp açılamayacağını öğrenmektir.
Kaskonuz yoksa araç hasarı için kusurlu kişiden ödeme talep edilmesi gerekebilir. Karşı taraf ödeme yapmazsa süreç sulh görüşmesi, arabuluculuk, icra takibi veya dava gibi hukuki yollara taşınabilir.
Değer Kaybı Talep Edilebilir mi?
Sigortasız aracın kusurlu olduğu kazalarda, aracınız onarılsa bile ikinci el piyasa değerinde düşüş meydana gelebilir. Bu durum araç değer kaybı olarak adlandırılır.
Normal şartlarda kusurlu tarafın trafik sigortası varsa değer kaybı talebi ilgili sigorta şirketine yöneltilebilir. Ancak karşı aracın trafik sigortası yoksa değer kaybı talebi de doğrudan sigorta şirketine yöneltilemez. Bu durumda değer kaybı, kusurlu sürücüden veya hukuken sorumlu kişilerden talep edilebilir.
Değer kaybı talebinde aracın yaşı, kilometresi, hasarın niteliği, değişen veya boyanan parçalar, kusur oranı ve piyasa değeri gibi kriterler dikkate alınır.
Yaralanma Varsa Ne Yapılmalı?
Kazaya karışan kişilerden biri yaralandıysa, konu sadece maddi hasarlı kaza olmaktan çıkar. Bu durumda mutlaka polis veya jandarma tutanağı gerekir. Yaralanmalı kazalarda sağlık raporları, hastane kayıtları, tedavi belgeleri ve iş gücü kaybına ilişkin belgeler saklanmalıdır.
Eğer kazaya sebep olan aracın trafik sigortası yoksa, bedeni zararlar bakımından Güvence Hesabı’na başvuru yapılabilir. Güvence Hesabı’nın resmi bilgilendirmesinde, sigortasız araç tarafından kişiye gelen bedensel zararların kapsamda olduğu ifade edilmektedir.
Bu kapsamda sakatlık, sürekli iş göremezlik, ölüm ve destekten yoksun kalma gibi tazminat talepleri söz konusu olabilir.
Başvuru İçin Hangi Belgeler Gerekebilir?
Sigortasız araç kazasında hak kaybı yaşamamak için belgelerin eksiksiz toplanması önemlidir. Genel olarak şu belgeler gerekebilir:
Resmi kaza tespit tutanağı, olay yeri fotoğrafları, araç ruhsatı, sürücü belgesi, karşı tarafın kimlik ve plaka bilgileri, hasar fotoğrafları, servis onarım faturası, ekspertiz raporu, varsa kasko poliçesi, yaralanma halinde hastane raporları ve tedavi belgeleri.
Güvence Hesabı başvuruları için istenen belgeler zararın türüne göre değişebilir. Bu nedenle bedeni zarar bulunan dosyalarda başvuru öncesinde güncel belge listesi kontrol edilmelidir.
Zamanaşımı Süresine Dikkat Edilmeli
Trafik kazalarından kaynaklanan tazminat taleplerinde süreler önemlidir. Güvence Hesabı’nın resmi haberinde, hak sahiplerinin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl, her durumda 10 yıl içinde yazılı başvuru yapması gerektiği belirtilmiştir.
Bu nedenle kazadan sonra “nasıl olsa sonra hallederim” düşüncesiyle belgeleri toplamamak veya süreci ertelemek hak kaybına yol açabilir.
Sigortasız Araç Kazasında Resmi Tutanak Şarttır
Trafik sigortası olmayan bir aracın size çarpması halinde süreç, standart bir maddi hasarlı trafik kazasından farklı ilerler. Bu nedenle olay yerinde polis veya jandarma çağırmak, resmi tutanak tutulmasını sağlamak ve tüm belgeleri eksiksiz toplamak büyük önem taşır.
Araç hasarı için Güvence Hesabı devreye girmez; bu zararlar genellikle kusurlu sürücüden, araç sahibinden veya varsa kendi kasko poliçenizden talep edilebilir. Yaralanma, sakatlık veya ölüm gibi bedeni zararlar söz konusuysa Güvence Hesabı’na başvuru imkânı doğabilir.
Bu nedenle sigortasız araçla yapılan kazalarda en doğru yaklaşım; süreci belgelemek, kasko poliçenizi kontrol etmek, sigorta danışmanınızdan destek almak ve gerekiyorsa hukuki yollara başvurmaktır.
